Boetebeding; matiging.

We kennen het allemaal wel. Een artikel in een overeenkomst dat kracht wordt bijgezet door een boetebeding. Als je in strijd met de afspraak handelt, dan kan een boete verbeurd worden. Duidelijk, zo lijkt het altijd, maar schijn bedriegt.

Het is heel gebruikelijk om in een overeenkomst een boeteclausule op te nemen. Daarmee wil je als opsteller voorkomen dat overtreding van een afspraak niet zal plaatsvinden. Het beding kan een gebod of verbod inhouden. Particulieren hebben met een boetebeding te maken bij koop/verkoop van een woning. Er wordt standaard opgenomen dat de 10% waarborgsom of bankgarantie als boete verbeurd wordt,wanneer de levering niet zal plaatsvinden. Of bijvoorbeeld bij een energiecontract voor bepaalde tijd die je toch voortijdig wil stopzetten. Ook dan wordt vaak voor eerdere opzegging een boete door de leverancier in rekening gebracht.

Ondernemershebben nog veel vaker te maken met boeteclausules. In elk contract komen ze welvoor. In overnamecontracten wordt, naast vrijwaring en garanties, een boeteopgelegd bij overtreding van belangrijke afspraken. Zo ook insamenwerkingsovereenkomsten.

Kortom, een mooi instrument om te laten zien dat je een afspraak erg belangrijk vindt.

De wet omschrijft het duidelijk:

“Als boetebeding wordt aangemerkt ieder beding waarbij is bepaald dat de schuldenaar, indien hij in de nakoming van zijn verbintenis tekortschiet, gehouden is een geldsom of een andere prestatie voldoen, ongeacht of zulks strekt tot vergoeding van schade of enkel tot aansporing om tot nakoming over te gaan.”

Het mooie van een boetebeding is dat je als schuldeiser niet precies je schade hoeft aan te tonen. De boete is afgesproken voor de nakoming of om iets niet te doen, en als de andere partij die verplichting niet nakomt dan is de boete verschuldigd.Wanneer geen boete wordt afgesproken zal de schuldeiser moeten aantonen dat hij door de tekortkoming van de andere partij schade heeft geleden. Dat is veelal lastig, en soms ook kostbaar.

De wet bepaalt echter ook dat de rechter de boete kan matigen indien de billijkheid dat klaarblijkelijkeist. Daar gaat de schoen vaak wringen. Billijkheid is een vaag criterium dus biedt het mogelijkheden tot discussie over de eventuele verschuldigdheid van de boete.

De Hoge Raad heeft daarover enige tijd geleden een uitspraak gedaan en oordeelt over de maatstaf van matiging als volgt:

“De in deze bepaling opgenomen maatstaf dat voor matiging slechts reden kan zijn indien de billijkheid dit klaarblijkelijk is, brengt mee dat de rechter pas als de toepassing van een boetebeding in de gegeven omstandigheden tot een buitensporig en daarom onaanvaardbaar resultaat leidt, van zijn bevoegdheid tot matiging gebruik mag maken. Daarbij zal de rechter niet alleen moeten letten op de verhouding tussen de werkelijke schade en de hoogte van de boete, maar ook op de aard van de overeenkomst, de inhoud en de strekking van het beding en de omstandigheden waaronder het is ingeroepen.”

Hoewel zowel rechters als wetenschappers het er wel over eens zijn dat matiging nog steeds uitzondering is, valt het mij toch regelmatig op dat een uitzondering wordt aan genomen. Er moet sprake zijn van een buitensporig en dáárom onaanvaardbaar resultaat.

In een recente uitspraak ging het om het navolgende. Aandeelhouders in vennootschap A hadden de verplichting om met hun bestuurders en hun eventueel andere aandeelhouders eenconcurrentiebeding af te spraken. In deze procedure werd de overtreding aangenomen, en vervolgens werd geoordeeld over het matigingsberoep.

De rechter overwoog dat het boetebedrag feitelijk een gefixeerde schadevergoeding is,hetgeen juist (en overigens ook de bedoeling) is. Toch wordt gematigd omdat erg een onderbouwing van de schade was, het beding een ruimere strekking zou hebben, er geen sprake was van opzettelijk overtreding, en partijen al enige tijd uit elkaar waren.

Ik denk dat de rechter wel erg ruim met de matiging is omgegaan, omdat het uitgangspunt blijft dat er slechts in uitzondering ruimte voor matiging is. Maar zoals altijd weten we vaak niet alle feiten en details van een zaak.

Wilt u meer informatie of heeft u concrete vragen over dit onderwerp? Dan kunt u contact met mij opnemen via mg@windroosadvocatuur.nl,06-50262027

Deel via: